Wysokie UV nad Alpami – jak chronić skórę podczas lotu zimowego

Zimowy lot nad Alpami nie oznacza, że skóra jest całkowicie osłonięta przed promieniowaniem UV. Jeśli siedzisz przy oknie i słońce pada bezpośrednio na twarz lub dłonie, część promieniowania UVA może docierać przez szybę. Nie da się jednak przypisać każdemu pasażerowi jednej dawki UV: znaczenie mają rodzaj okna, miejsce w kabinie, kierunek lotu i czas nasłonecznienia. Najprostsza ochrona to zasłonięcie rolety lub odsunięcie skóry od padającego światła. Krem z ochroną przed UVA i UVB przyda się na odkryte miejsca, zwłaszcza jeśli po lądowaniu planujesz pobyt na śniegu.

Dlaczego zimą nad Alpami trzeba pamiętać o UV?

Chłód i zimowa pora mogą mylić. Temperatura powietrza nie mówi, jak silne jest promieniowanie ultrafioletowe. W górach atmosfera jest rzadsza, więc pochłania go mniej niż na niższych wysokościach. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje orientacyjny wzrost poziomu UV o około 10% na każde 1000 m wysokości. To zależność opisująca warunki na zewnątrz, a nie prosty sposób obliczenia dawki, którą otrzymasz wewnątrz samolotu.

Drugim czynnikiem jest śnieg. Świeża pokrywa może odbijać do 90% padającego promieniowania UV. Światło dociera wtedy do skóry i oczu nie tylko bezpośrednio od słońca, lecz także po odbiciu od podłoża. Ma to szczególne znaczenie podczas spaceru, jazdy na nartach czy oczekiwania na zewnątrz. Nie należy jednak zakładać, że samo przelatywanie nad zaśnieżonymi górami oznacza taki sam wzrost ekspozycji w kabinie. Między śniegiem a pasażerem znajdują się szyby samolotu, a o rzeczywistym nasłonecznieniu decyduje również położenie względem słońca.

Nie każdy zimowy dzień w Alpach ma też wysoką wartość indeksu UV. W pomiarach wykonanych na stoku La Thuile-Les Suches, na wysokości 2100 m, maksymalny indeks wyniósł 2,0 w badanych dniach zimowych, ale 6,0 podczas badanych dni wiosennych. Te wyniki pokazują zmienność warunków, nie są prognozą dla całych Alp. Przed wyjściem w góry warto sprawdzić indeks UV dla konkretnej lokalizacji i dnia. WHO zaleca stosowanie ochrony przeciwsłonecznej, gdy osiąga on 3 lub więcej.

Czy szyba samolotu chroni przed promieniowaniem?

Nie każda szyba zatrzymuje promieniowanie ultrafioletowe w takim samym stopniu. W praktyce ważne jest rozróżnienie między UVB i UVA. UVB odpowiada w dużej mierze za oparzenia słoneczne, natomiast UVA również oddziałuje na skórę i może przenikać przez niektóre rodzaje oszklenia. Dlatego brak uczucia pieczenia nie dowodzi, że skóra przy oknie nie była wystawiona na UV.

Badania lotnicze pokazują, jak duże znaczenie ma konstrukcja szyby. W pomiarach przeprowadzonych na miejscu pilota w samolocie turbośmigłowym przednia szyba blokowała UVB, lecz przepuszczała UVA. Z kolei w badaniu obejmującym 15 samolotów Airbus A320/A321 i 40 lotów przednie szyby kokpitów skutecznie zatrzymywały UVA, podczas gdy niektóre szyby boczne przepuszczały część tego promieniowania. Zasłonięcie bocznego okna skutecznie ograniczało jego przenikanie.

To wyniki dotyczące szyb kokpitu, a nie pomiary ekspozycji każdego pasażera. Nie pozwalają stwierdzić, że konkretne okno w kabinie przepuszcza określoną ilość UVA. Uzasadniają natomiast prostą zasadę: gdy światło pada wprost na skórę przez dłuższy czas, nie warto traktować samej szyby jako gwarantowanej ochrony.

Jak chronić skórę podczas zimowego lotu?

W samolocie zacznij od ograniczenia bezpośredniego nasłonecznienia. Jeżeli promienie padają na twarz, szyję lub dłonie, zasłoń roletę, o ile jest to możliwe, albo odsuń się od okna. Ubranie zakrywające skórę również zmniejsza ekspozycję. To szczególnie praktyczne podczas długiego lotu dziennego, kiedy jedna strona ciała pozostaje przez dłuższy czas w świetle.

Na odsłoniętą skórę możesz nałożyć krem szerokopasmowy SPF 30 lub wyższy, czyli zapewniający ochronę zarówno przed UVB, jak i UVA. Samo oznaczenie SPF nie powinno być jedynym kryterium wyboru — sprawdź również informację o ochronie UVA. Krem stosuj na miejsca, których nie osłania odzież, na przykład twarz i dłonie. Nie zastępuje on rolety: ograniczenie padającego na skórę światła pozostaje najprostszym rozwiązaniem.

Nie ma potrzeby zakładać, że każdy lot wymaga takich samych środków. Pasażer siedzący z dala od okna może mieć inne warunki niż osoba przy szybie, na którą pada słońce. Zmieniają się też położenie samolotu względem słońca i długość ekspozycji. Warto reagować na to, co dzieje się przy twoim miejscu, zamiast oceniać ryzyko wyłącznie na podstawie wysokości przelotowej albo widoku za oknem.

Ochrona po lądowaniu: śnieg, twarz i oczy

Jeśli po zimowym locie wybierasz się na alpejski stok lub spacer w górach, przygotuj ochronę jeszcze przed wyjściem na zewnątrz. Niemiecki Federalny Urząd ds. Ochrony przed Promieniowaniem zaleca w takich warunkach krem o SPF co najmniej 30, a najlepiej 50 lub 50+, z ochroną przed UVA i UVB. Nałóż go na odsłoniętą skórę twarzy oraz usta około 20–30 minut przed wyjściem. Podczas dłuższego pobytu na zewnątrz ponawiaj aplikację co najmniej co dwie godziny, szczególnie po wysiłku i poceniu się.

Pamiętaj o miejscach łatwych do pominięcia: uszach, karku oraz skórze przy brzegu czapki lub komina. Jeśli odzież zakrywa te obszary, nie trzeba polegać wyłącznie na kremie. Ochrona mechaniczna — ubranie i cień, gdy są dostępne — ogranicza ekspozycję bez konieczności ciągłego poprawiania warstwy kosmetyku. Krem nie służy do wydłużania pobytu na słońcu bez ograniczeń.

Na śniegu ważne są również oczy. Wybierz okulary przeciwsłoneczne zapewniające 99–100% ochrony przed UVA i UVB; dobrze, jeśli osłaniają je także z boków. Odbite od śniegu UV może docierać do oczu z kierunków, których nie uwzględnia się podczas zwykłego spaceru po mieście.

Zachmurzenie nie zwalnia z oceny warunków. Promieniowanie rozproszone nadal dociera do człowieka, a śnieg może je dodatkowo odbijać. Przed wyjściem sprawdź więc miejscowy indeks UV i dopasuj ochronę do czasu, jaki zamierzasz spędzić na zewnątrz — niezależnie od tego, czy po locie czeka cię krótki dojazd, czy cały dzień w górach.

Breaking News